Producent Warzyw – dalej jako Zlecający, jest gospodarstwem rolnym produkującym warzywa: rzodkiewkę i cebulę dymkę. Towar dostarcza swoimi pojazdami wyposażonymi w tachograf o dmc powyżej 3,5 t do centrów logistycznych sieci handlowych. Zwrócił się do Kancelarii Transportowej Legaltrans z prośbą o wydanie opinii w zakresie transportu płodów rolnych bezpośrednio od producenta będącego rolnikiem – tj. z własnego gospodarstwa, w kontekście obowiązywania Rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz.Urz. UE L 102 z 2006 r., s. 1 ze zm.) – dalej jako rozporządzenie (WE) nr 561/2006. Kierowca wykonujący transport jest zatrudniony przez Zlecającego na podstawie umowy o pracę. Z przekazanych telefonicznie informacji wynika, że do jego obowiązków należy realizacja przewozów drogowych w promieniu do 100 km od bazy Zlecającego oraz poza ten obszar. Kierowca posiada ważną kartę do tachografu cyfrowego.
1) Czy kierowca zatrudniony u rolnika na umowie o pracę ma prawo jeździć w promieniu 100 km od bazy przedsiębiorstwa rolnego korzystając z wyłączenia, o którym mowa w art. 13 ust. 1 lit. b rozporządzenia (WE) nr 561/2006?
2) W jaki sposób korzystać z dostępnego w tachografach cyfrowych trybu „OUT”podczas wykonywania powyższych przewozów?
Udzielenie odpowiedzi na zadane pytania możliwe będzie po dokonaniu prawidłowej wykładni przepisu art. 13 ust. 1 lit. b rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Zgodnie z nim „[o] ile nie zagraża to osiągnięciu celów określonych w art. 1, każde Państwo Członkowskie może wprowadzić wyjątki od przepisów art. 5-9 i uzależnić te wyjątki od spełnienia indywidualnych warunków na swoim terytorium lub, w porozumieniu z zainteresowanymi Państwami, na terytorium innego Państwa Członkowskiego, mające zastosowanie do następujących przewozów wykonywanych:(…) b) pojazdami używanymi lub wynajmowanymi bez kierowcy przez przedsiębiorstwa rolnicze, ogrodnicze, leśne, gospodarstwa rolne lub rybackie do przewozu rzeczy w ramach własnej działalności gospodarczej w promieniu do 100 km od bazy przedsiębiorstwa”.
Na grunciepolskiego ustawodawstwa takim przepisem wprowadzającym powyższe wyłączeniejest art. 29 ust. 1 Ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (t.jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 220) – dalej jako u.c.p.k.
Dodatkowo polski ustawodawca wykorzystałmożliwość przewidzianą w art. 3 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz.Urz. UE L 60 z 2014 r., s. 1 ze zm.) – dalej jako rozporządzenie (UE) nr 165/2014, zgodnie z którym państwa członkowskie mogą wyłączyć z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia pojazdy wymienione w art. 13 ust. 1 i 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006.Zgodnie z art. 29 ust. 2 u.c.p.k. kategorie pojazdów, októrych mowa w art. 13 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 sąrównież wyłączone z zakresu stosowania rozporządzenia (UE) nr 165/2014.
Powyższe oznacza, że w polskim porządku prawnym pojazdy używane lub wynajmowane bez kierowcy przez przedsiębiorstwa rolnicze,ogrodnicze, leśne, gospodarstwa rolne lub rybackie wyłącznie do przewozu rzeczy w ramach własnej działalnościgospodarczej w promieniu do 100 km od bazy przedsiębiorstwasą wyłączone spod obowiązku zachowania między innymi przerw w prowadzeniu pojazduoraz dziennego i tygodniowego okresu odpoczynku określonych w rozporządzeniu (WE) nr 561/2006. Pojazdy te są także wyłączone spod obowiązku instalowania i użytkowania tachografów – wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2015 r. II GSK 188/14.
Jeśli natomiast kierowca wykonuje przewozy mieszane, tj. część z nich jest objęta zakresem obowiązywania rozporządzenia (WE) nr 561/2006, to czas spędzony na prowadzeniu pojazdu używanego do działalności zarobkowej nieobjętej zakresem stosowania rozporządzenia jest uznawany za czas innej pracy i jako taki jest uwzględniany na potrzeby analizy czasu pracy.
Na podstawie orzecznictwa oraz literatury należy wskazać, że wyłączenie wynikające z art. 13 ust. 1 lit. brozporządzenia (WE) nr 561/2006 w zw. z art. 29 ust. 1 u.c.p.k., znajdzie zastosowanie, jeśli łącznie zaistniejąnastępujące okoliczności:
1) podmiot wykonujący przewóz jest przedsiębiorstwem rolniczym, przedsiębiorstwem ogrodniczym lubprzedsiębiorstwem leśnym bądź gospodarstwem rolnym lub gospodarstwem rybackim;
2) przewóz jest wykonywany pojazdami własnymi tegoż podmiotu lub pojazdami przez niego wynajętymi,pod warunkiem że wynajem nie obejmuje również kierowcy – zatem w każdym z tych przypadkówprzewóz musi być wykonywany osobiście przez ten podmiot lub przez zatrudnionego przez niegopracownika;
3) przewóz jest realizowany w ramach własnej działalności gospodarczej powyższego podmiotu;
4) przedmiotem przewozu są rzeczy związane z działalnością tego podmiotu;
5) przewóz jest realizowany w promieniu do 100 km od bazy tegoż podmiotu.”
Przekładając powyższe rozważania na stan faktyczny występujący w przedsiębiorstwie Zlecającego uważam, że Państwa kierowcawykonując przewozy spełniające warunki określone w art. 13 ust. 1 lit. b rozporządzenia (WE) nr 561/2006 powinien zalogować swoją kartę do tachografu i przełączyć urządzenie na tryb „OUT”. Czas prowadzenia pojazdu w tym trybie zostanie rozliczony jak czas innej pracy. Nie jest to więc czas przerwy lub odpoczynku kierowcy, ale nie jest także zaliczany do czasu prowadzenia, do którego mają zastosowanie limity 9, 10, 56 i 90 godzin określone w art. 6 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006.Jeśli natomiast przewóz nie spełnia powyższych warunków, ponieważ jest np. wykonywany na trasie wykraczającej poza promień 100 km od Państwa bazy, to kierowca musi w standardowy sposób rejestrować aktywności na całej trasie i w tym przypadku nie może korzystać z funkcji „OUT”. Cały ten przejazd będzie podlegał pod przepisy rozporządzenia (WE) nr 561/2006.
Zastrzegam, że niniejsza opinia została wydana na podstawie otrzymanych od Państwa mailowo i telefonicznie informacji o stanie faktycznym, którego opis zawarłem na wstępie. Nie mam możliwości jego zweryfikowania, dlatego w opinii zawarłem szereg wskazówek, które pozwolą Państwu na dokonanie samodzielnej oceny w tym zakresie. Zaznaczam również, że możecie Państwo zostać zobowiązani do udowodnienia istnienia podstaw umożliwiających skorzystanie z przedmiotowego wyłączenia określonego w art. 13 ust. 1 lit. b rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Ciężar wykazania tych okoliczności obciąża przedsiębiorcę, ponieważ to on wywodzi skutki prawne wynikające z powyższego przepisu.
dr Piotr Zaszczudłowicz
DOKTOR NAUK PRAWNYCH / SPECJALISTA PRAWA PRACY
